تومورهای هیپوفیز

یکی از عضوهای که در بدن انسان بسیار مهم است، هیپوفیز می باشد.
هیپوفیز دارای اندازه بسیار کوچکی می باشد که حدودا پنج تا هشت میلی متر قطر داشته است و به عنوان یک غده ترشح کننده هورمون در بدن شناخته شده است.
محل قرارگیری هیپوفیز در درون یک حرفه استخوانی بوده که با نام زین ترکی یا سلاتورسیکا می باشد و درون جمجمه واقع شده است.
از طرفی دیگر هیپوفیز در زیر عصبهای بینایی قرار گرفته و به وسیله یک اتصال کوچک که ساقه هیپوفیز نام دارد به هیپرتالاموس متصل می گردد.
از لحاظ فیزیولوژیک این غده با وجود اینکه بسیار کوچک می باشد اما می تواند عمل های فراوانی را انجام بدهد و وظایف نسبتا زیادی از جمله موارد زیر را برعهده داشته است:

– کنترل غددهای دیگر بدن
– رشد بدن
– تنظیم سیستم متابولیسمی یا سوخت و ساز بدن
– قند خون
– الکترولیت های خون
– بارداری
– مسائل جنسی
– شیردهی
– و…

سلولهای این غدد با توجه به اینکه همیشه در حال انجام فعالیت هستند این احتمال وجود دارد که تومورال شوند به صورتی که در بین شایع ترین تومورهای مغزی ، هیپوفیزها جایگاه سوم پس از گلیوم و مننژیوم را به خودشان اختصاص داده اند.

تومورهای هیپوفیز به چند دسته تقسیم می شوند؟

به صورت کلی می توان گفت که تومورهای هیپوفیز به دو گروه تقسیم بندی می گردند که شامل موارد زیر است:

دسته اول شامل تومورهای می شود که هورمون نیز ترشح می کنند و با نام Functional شناخته می شوند و با توجه به نوع هورمونی که ترشح می نمایند مختلف هستند.
– نوع اول: ترشح هورمون رشد را انجام میدهند و با نام اکرومگالی معروف هستند
– نوع دوم : ترشح هورمون ACIU را انجام میدهند و سبب بیماری کوشینگ می گردند
– نوع سوم: دارای ترشح پرولاکتین هستند و با نام پرولاکتنوما شناخته می شوند و سبب ایجاد نازایی و ترشح شیر از سینه ها شده و همچنین اختلال قاعدگی را به دنبال دارند.
دسته دوم شامل تومورهای هستند که ترشح هورمون را ندارند و با نام Non functional شناخته می شوند.

علائم بیماری

نشانه تومورهای که هورمون ترشح میکنند به نوع هورمون بستگی داشته است. به عنوان مثال در پرولاکتینوما که هورمون پرولاکتین فراوان می باشد درخانمها موجب نازایی و ترشح شیر از سینه ها و ایجاد اختلال عادت ماهانه میگردد و در صورتی که تومور بزرگ باشد می تواند منجر به ایجاد اختلال بینایی نیز گردد و در آقایان منجر به نازایی، کم شدن میل جنسی و اختلال بینایی خواهد شد.
تومورهای که ترشح هورمون رشد را به همراه دارند در صورتی که پیش از بلوغ باشد منجر به ایجاد بلندی قد غیرطبیعی می شود و با نام ژیگانیتسم شناخته می شوند ولی در صورتی که پس از دوره بلوغ باشد منجر به اکرومگالی خوهد شد که در چنین بیماری بزرگی بیش از حد و غیرطبیعی فک، بزرگ شدن لب ها و بینی، بزرگ شدن زبان، بزرگ شدن دست و پاها مخصوصا در انگشت ها، ایجاد تغییر در صدا و ضخامت پوست را به دنبال دارد و در نهایت می تواند سبب ایجاد مشکلات قلبی نیز گردد.

در صورتی که هورمون کورتیزول به دنبال افزایش ACTH ، افزایش داشته باشد منجر به بیماری کوشینگ خواهد شد که در این چنین بیماری چاقی و بزرگ شدن شکم ، به وجود آمدن خط های صورتی رنگ بر روی بازوها و شکم و پاها، بالا رفتن فشارخون و قندخون و چاقی بیش از حد را به دنبال خواهد داشت.

تومورهای که هورمون ترشح نمی کنند یا تورموهای Non functional :

بر روی عصب بینایی سبب ایجاد علائم فشار می شوند و همچنین منجر به کم شدن بینایی خواهند شد و اگر به صورت پیشرفته باشد نابینایی را به همراه خواهند داشت.
از جمله مواردی که ممکن است دیده شود می توان به سردرد و نشانه های که در بیماری هیپوفیز وجود دارد نیز اشاره کرد.

درمان

درمان در بیماری پرولاکتیوما: نخستین مرحله درمان طبی می باشد و معمولا داروهای مانند بروکوکریپتین ، داستی نکس موثر می باشد.
اگر خونریزی در تومور یا سیستیک شدن تومور یا مقاومت به دارو یا عدم تحمل آن وجود داشته باشد، توصیه می شود از عمل جراحی استفاده گردد.

درمان دیگر تومورهای ترشح کننده هیپوفیز که شامل کوشینگ ، تومورهای غیرمترشحه و اکرومگالی می باشد در مرحله ی اول جراحی بوده و باید برای درمان تومور از جراحی استفاده گردد که این امکان با جراحی وجود داشته که درمان دارویی نیز انجام گردد. پرتو درمانی یا رادیوتراپی در موارد خاص نیز وجود دارد که به شرایط تومور وابسته است اما توصیه می شود در تومورهای مهاجم یا invasive استفاده گردد.